Verenigde Staten: wat blijft er van democratie over als ook de verkiezingsregels onderdeel worden van de machtsstrijd?

Vier dagen voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november staat niet alleen de politieke machtsverdeling ter discussie, maar ook de manier waarop verkiezingen worden georganiseerd en gecontroleerd.

De regering-Trump probeert in Californië te voorkomen dat stemmen worden meegeteld van ruim 20.000 geregistreerde kiezers die volgens het ministerie van Justitie mogelijk geen Amerikaans staatsburger zijn.

Een federale rechter wees dat verzoek op 28 oktober af. De regering heeft hoger beroep ingesteld en heeft inmiddels ook verkiezingsgegevens opgevraagd via gerechtelijke dagvaardingen.

De fundamentele vraag is niet of verkiezingsfraude moet worden bestreden. Natuurlijk moet dat. De vraag is hoe dat gebeurt, op basis van welk bewijs en met welke waarborgen voor het kiesrecht.

Wanneer vermoedens van onrechtmatig stemmen aanleiding worden om grote groepen kiezers vlak voor verkiezingen aan extra controles te onderwerpen, ontstaat spanning tussen verkiezingsintegriteit en gelijke politieke participatie.

Vanuit het mens- en samenlevingswordingsmodel raakt dit aan de kern van democratische legitimiteit.

Democratie betekent niet alleen dat burgers mogen stemmen. Zij vereist ook dat politieke macht de spelregels niet naar eigen inzicht kan veranderen, dat iedere stem gelijkwaardig wordt behandeld en dat onafhankelijke instituties machtsuitoefening kunnen corrigeren.

Juist daarom zijn onafhankelijke rechtspraak, betrouwbare verkiezingsautoriteiten en controleerbare procedures onmisbaar.

Een corrigeerbare democratie moet daadwerkelijke fraude kunnen aanpakken én voorkomen dat rechtmatige kiezers ten onrechte worden uitgesloten.

De werkelijke kracht van een democratie blijkt niet alleen uit wie verkiezingen wint, maar vooral uit de vraag of de machthebbers de onafhankelijkheid en rechtsstatelijke bescherming van het verkiezingsproces respecteren.

Wanneer het vertrouwen in de spelregels verdwijnt, komt uiteindelijk ook de legitimiteit van de uitslag onder druk te staan.

#VerenigdeStaten #Trump #Democratie #Rechtsstaat #Verkiezingen #Grondrechten #Tegenmacht