Waarom zoeken mensen eigenwaarde in uitsluiting?

 In tijden van onzekerheid zoeken mensen houvast. Dat is begrijpelijk. Woningnood, bestaansonzekerheid, druk op publieke voorzieningen, culturele verandering en wantrouwen in de politiek zijn geen verzinsels. Ze raken aan het dagelijks leven van mensen.


Maar de gevaarlijke vraag is: waar wordt die onzekerheid naartoe geleid?

Extreemrechts en radicaal-rechts populisme bieden vaak een eenvoudig verhaal: uw problemen komen door “anderen”. Door migranten. Door vluchtelingen. Door moslims. Door lhbtiq+-personen. Door elites die “het eigen volk” zouden verraden.

Daarmee verandert onzekerheid in vijandschap. Verlies wordt vertaald in ressentiment. En erkenning wordt gezocht door anderen lager te plaatsen.

Dat is de kern van het onderzoek: extreemrechts is niet alleen een politieke ideologie, maar ook een vorm van identiteitsherstel door uitsluiting. Het biedt mensen het gevoel dat zij weer ergens bij horen, dat zij weer meetellen, dat zij moreel boven anderen staan. Maar die eigenwaarde wordt gekocht tegen een hoge prijs: de waardigheid, veiligheid en vrijheid van minderheden.

Voor minderheden is dit geen abstract debat. Uitsluitende politiek betekent angst, zelfcensuur, voorwaardelijk burgerschap en minder toegang tot erkenning, instituties en veiligheid. Wie extreemrechts wil begrijpen, moet dus niet alleen kijken naar de erkenning die het sommige kiezers biedt, maar ook naar de erkenning die het anderen ontneemt.

Een democratische samenleving moet daarom twee dingen tegelijk doen.

Zij moet reële zorgen over wonen, bestaanszekerheid, voorzieningen en vertrouwen serieus nemen. Maar zij mag nooit meegaan in het idee dat die problemen worden opgelost door mensen uit te sluiten, te vernederen of minder rechten te geven.

De democratische opdracht is dus niet: ressentiment volgen.
De opdracht is: de voedingsbodem ervan wegnemen.

Dat vraagt om bestaanszekerheid, sterke publieke voorzieningen, antidiscriminatie, betrouwbare informatie, democratische participatie en verhalen waarin mensen erkenning vinden zonder vijandbeeld.

Want een rechtvaardige samenleving ontstaat niet wanneer mensen zich groter voelen doordat anderen kleiner worden gemaakt.

Zij ontstaat wanneer niemand zijn waardigheid hoeft te halen uit de vernedering van een ander.

Lees het gehele onderzoek: Eigenwaarde door uitsluiting: bedreigde status, groepsnarcisme en extreemrechts stemgedrag.
https://www.academia.edu/166923516/Eigenwaarde_door_uitsluiting_bedreigde_status_groepsnarcisme_en_extreemrechts_stemgedrag

Reacties

Een reactie posten

Populaire posts van deze blog

Welke patronen keren telkens terug wanneer samenlevingen fundamenteel veranderen?

Afbeelding
  De analyse van typen, mechanismen en crisisdynamieken biedt een theoretisch kader voor het begrijpen van institutionele transities. Om de verklarende en vergelijkende kracht van dit kader te toetsen, is het noodzakelijk deze inzichten te confronteren met concrete historische trajecten. Deze sectie ontwikkelt daarom een vergelijkende casusanalyse van systeemovergangen, waarin verschillende transities niet afzonderlijk worden beschreven, maar systematisch worden geanalyseerd langs gedeelde dimensies en mechanismen. Het doel van deze analyse is drievoudig. Ten eerste maakt zij het mogelijk om te onderzoeken in hoeverre de eerder geïdentificeerde mechanismen zoals economische druk, ecologische grenzen, machtsverhoudingen, epistemische breuken en technologische verandering, daadwerkelijk terugkeren in uiteenlopende historische contexten. Ten tweede biedt zij inzicht in de wijze waarop deze mechanismen interacteren en leiden tot verschillende uitkomsten, variërend van geleidelijke he...
Meer lezen

Waarom wonen in een woonwagen een mensenrechtelijke kwestie is

Afbeelding
  Wonen in een woonwagen is geen woonwens, maar een kwestie van mensenrechten Over woonwagenbewoners, Roma, en Sinti, het uitsterfbeleid, Europese normen en de moeizame uitbreiding van standplaatsen in Nederland Mr. Vital E.H. Moors – 25 mei 2016 Abstract Dit artikel onderzoekt het recht van woonwagenbewoners, Roma, Sinti en Travellers om te wonen in een woonwagen vanuit mensenrechtelijk perspectief. Centraal staat de vraag of wonen in een woonwagen moet worden gezien als een gewone woonwens, of als een beschermde uitdrukking van culturele identiteit, familie- en gemeenschapsleven. De analyse laat zien dat het woonwagenleven niet los kan worden begrepen van het recht op huisvesting, het recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven en het recht op gelijke behandeling. Historisch wordt duidelijk dat woonwagenbewoners in Nederland lange tijd zijn geconfronteerd met beleid van afzondering, normalisering en uiteindelijk uitsterfbeleid. Vooral de zogenoemde nulopti...
Meer lezen

Menswording als kompas: Een nieuwe manier om te denken over mens, samenleving en instituties

Afbeelding
  Voorwoord Dit werk is ontstaan uit een eenvoudige, maar steeds dringender wordende vraag: wat hebben mensen nodig om werkelijk mens te kunnen worden in een samenleving die steeds complexer, ongelijker, digitaler en ecologisch kwetsbaarder wordt? Die vraag lijkt op het eerste gezicht abstract. Zij kan klinken als een filosofische vraag over mensbeeld, vrijheid of rechtvaardigheid. Maar wie beter kijkt, ziet dat zij zich dagelijks voordoet in heel concrete situaties. In de klas waar een jongere leert nadenken over klimaat, technologie en verantwoordelijkheid. Bij het gemeenteloket waar iemand probeert toegang te krijgen tot een voorziening. Op de woningmarkt waar formele vrijheid weinig betekent wanneer betaalbare woonruimte ontbreekt. In de zorg, waar menselijke waardigheid afhankelijk wordt van tijd, aandacht en institutionele ruimte. In de digitale wereld, waar algoritmen bepalen welke informatie zichtbaar wordt en welke stemmen verdwijnen in de ruis. En in de democratische...
Meer lezen