De mens als dynamisch, relationeel en evoluerend proces

  Stabiliteit als corrigeerbaar proces: macht, kennis en veerkracht in complexe samenlevingen 1. Doel en positionering In dit artikel wordt onderzocht onder welke voorwaarden samenlevingen stabiel blijven zonder te verstarren, en onder welke omstandigheden zij fragiel worden en vatbaar voor ontregeling. Daarbij staat niet de afwezigheid van conflict centraal, maar het vermogen van samenlevingen om spanning, onzekerheid en verandering te verwerken zonder hun samenhang te verliezen. Stabiliteit wordt hier niet opgevat als een statische toestand, maar verwijst naar een proces van corrigeerbare continuïteit. Instituties, kennisstructuren en sociale relaties moeten zich daarbij voortdurend kunnen aanpassen en herijken. De centrale vraag luidt daarom hoe samenlevingen stabiliteit kunnen behouden zonder te verstarren, en onder welke omstandigheden deze stabiliteit omslaat in fragiliteit. Dit hoofdstuk ontwikkelt daartoe een analytisch kader waarin stabiliteit, fragiliteit en veerkra...

  Economie als relationele, biosferische en intergenerationele infrastructuur Economie is veel meer dan traditionele economische modellen waarin productie, ruil en prijsmechanismen centraal staan. Binnen het kader van dit hoofdstuk verschijnt economie als een complex systeem waarin materiële productie, sociale relaties, institutionele structuren en ecologische processen met elkaar verweven zijn. Economische activiteit vormt daarmee niet slechts een sector van maatschappelijke organisatie, maar een fundamentele infrastructuur die de voorwaarden van samenleven structureert. Deze synthese kan worden samengevat in drie analytische perspectieven: economie als relationeel systeem, economie als subsysteem van de biosfeer, en economie als intergenerationele infrastructuur van menselijke ontwikkeling. 1. Economie als relationeel systeem Ten eerste moet economie worden begrepen als een relationeel systeem. Economische processen ontstaan niet uit geïsoleerde transacties tussen autono...

Relationeel-sufficiënte economie De economie kan niet adequaat kan worden begrepen als een autonoom mechanisme van markten, prijzen en transacties. Economische activiteit organiseert de materiële voorwaarden van samenleven, maar doet dit steeds binnen institutionele structuren, machtsverhoudingen en ecologische grenzen. Zij bepaalt hoe middelen worden geproduceerd en verdeeld, hoe afhankelijkheden tussen actoren worden gestructureerd, welke vormen van zorg, kennisoverdracht en sociale reproductie worden ondersteund, en onder welke voorwaarden materiële welvaart en menselijke ontwikkelingsmogelijkheden intergenerationeel worden doorgegeven. Vanuit dit perspectief volstaat het niet langer om economische systemen primair te beoordelen op groei van output of rendement op kapitaal. Economische ordeningen moeten ook worden geëvalueerd op hun vermogen om stabiele sociale reproductie te ondersteunen, ecologische draagkracht te respecteren en reële ontwikkelingsmogelijkheden voor mensen te ...