De mens als dynamisch, relationeel en evoluerend proces

  Vertrouwen als sociale infrastructuur: interpersoonlijk, institutioneel en epistemisch 1. Vertrouwen binnen het mens- en samenlevingswordingsmodel Binnen het mens- en samenlevingswordingsmodel kan vertrouwen niet worden opgevat als een bijkomende sociale deugd of als een louter psychologische dispositie van individuen. Vertrouwen behoort tot de basale condities waaronder menswording en samenlevingswording überhaupt duurzaam kunnen plaatsvinden. Wanneer in eerdere hoofdstukken is betoogd dat menselijke ontwikkeling zich voltrekt binnen relationele, institutionele en narratieve structuren, dan volgt daaruit dat het functioneren van die structuren afhankelijk is van een minimale mate van voorspelbaarheid, wederkerigheid en gedeelde oriëntatie. Vertrouwen vormt precies de relationele modaliteit waarin die voorspelbaarheid sociaal gestalte krijgt. Het maakt het mogelijk dat mensen handelen onder omstandigheden van onzekerheid zonder elke interactie volledig te hoeven controleren...

  Stabiliteit als dynamisch, corrigeerbaar en normatief proces 1. Stabiliteit binnen het mens- en samenlevingswordingsmodel Samenlevingen zijn geen statische structuren, maar procesmatige en relationele configuraties waarin instituties, kennisstructuren en sociale relaties voortdurend worden gevormd en hervormd. Binnen dit perspectief kan stabiliteit niet worden opgevat als een toestand van evenwicht of rust, maar als een dynamisch vermogen om continuïteit te behouden onder condities van voortdurende verandering. Binnen het mens- en samenlevingswordingsmodel betekent dit dat stabiliteit slechts duurzaam is voor zover zij de voorwaarden voor menselijke ontwikkeling ondersteunt. Stabiliteit die berust op rigiditeit, uitsluiting of onderdrukking kan op korte termijn orde creëren, maar ondermijnt op langere termijn de relationele en institutionele processen die samenlevingswording mogelijk maken. Stabiliteit moet daarom worden begrepen als een proces waarin continuïteit en verand...